Spurt & svarað

 hvað viltu vita um kirkjuna

Hér getur þú nálgast algengar spurningar og svör um starfsemi kirkjunnar.

Upplýsingar um starfsemi kirkjunnar á tímum Covid-19 er að finna á vefsíðunni Kirkjan kemur til fólksins.

Ef þú ert með nýja spurningu má senda hana á kirkjan hja kirkjan.is.

Útför í samkomubanni fylgir leiðbeiningum almannavarna. Ekki geta verið fleiri en 20 viðstaddir og gæta þarf lágmarksfjarlægðar milli viðstaddra. Margir hafa kosið að hafa kistulagningu og svo bálför og bíða með útför þar til síðar. Einnig er möguleiki að hafa minningarstund og erfidrykkju síðar þó útför fari fram núna.
Útför í samkomubanni fylgir tilmælum almannavarna. Útför í kyrrþey er ekki auglýst, gjarnan er þó andlát auglýst og tekið fram að útförin verði, eða hafi farið fram, í kyrrþey.
Það er óljóst ennþá hvort hægt verði að ferma um hvítasunnu. Flestar kirkjur sem hafa áætlað fermingu um hvítasunnu hafa boðið fjölskyldum að fresta þeim en þær verða ekki felldar niður fyrr en ljóst er að enn verði takmarkanir á samkomum.
Best er að fylgjast með heimasíðum kirknanna. Flestar kirkjur í þéttbýli messa alla sunnudaga, dagskrá þeirra er birt á vefsíðum. Hér er listi yfir sóknir og kirkjur landsins sem halda úti vefsíðum.
Það er messað í flestum kirkjum landsins um jól og páska. Söfnuðir sjá sjálfir um að auglýsa helgihald sitt á heimasíðu, í Morgunblaðinu og í staðbundnum fjölmiðlum þar sem það á við.

Þjóðkirkjan býður upp á viðtöl og sálgæslu um allt land. Allir eru velkomnir í viðtal til prests og auglýsa flestar kirkjur viðtalstíma presta á heimasíðum sínum. Þjóðkirkjan rekur einnig fjölskylduþjónustu kirkjunnar og má leita þangað eftir ráðgjöf. Sjá vefsíðu Fjölskylduþjónustunnar hér.

 Þá starfrækir þjóðkirkjan Hjálparstarf kirkjunnar sem sinnir hjálparstarfi bæði á Íslandi og erlendis. Heimasíða hjálparstarfsins er help.is

Einfaldast er að snúa sér til þess prests sem á að sjá um athöfnina og fá þar allar upplýsingar um hvaða skilyrði þarf að uppfylla. Þar má helst nefna að tilvonandi brúðhjón þurfa að koma með vottorð um hjúskaparstöðu. Það getur Þjóðskrá gefið út fyrir þau sem hafa lögheimili á Íslandi. Þeir sem hafa lögheimili utan Íslands geta leitað til sýslumanns um þessi vottorð.

Skírnarvottorð getur prestur sem skírði gefið út. Ef hann hefur látið af störfum eða flutt sig um set þá er það eftirmaður hans sem hefur aðgang að prestþjónustubók þar sem skírnin er skráð sem getur gefið út skírnarvottorð.

Fermingarvottorð getur prestur sem fermdi gefið út. Ef hann hefur látið af störfum eða flutt sig um set þá er það eftirmaður hans sem hefur aðgang að prestþjónustubók þar sem fermingin er skráð sem getur gefið út fermingarvottorð.

Vertu velkomin/nn í Þjóðkirkjuna, skráning fer fram á vef Þjóðskrár skra.is tengill er á forsíðu kirkjan.is.

Almenna reglan er sú að fasteignir sem eru til sölu eða leigu eru auglýstar á heimasíðu kirkjunnar kirkjan.is. Þá eru fasteignir sem eru til sölu einnig auglýstar hjá þeim fasteignasala sem hefur verið falið að selja eignina.

Eðlilegt er að leitað sé fyrst til viðkomandi prófasts, en prófastar eru umboðsmenn biskups í héraði. Upplýsingar um prófasta er að finna hér.

Kirkjuþing setur gjaldskrá vegna þjónustu kirkjunnar þ.m.t. vegna prestsþjónustu. Gjaldskráin er aðgengileg á vef kirkjunnar, neðst á þessari vefsíðu.

Það er gjaldfrjálst að skíra við guðsþjónustu og það stendur öllum til boða. Ef skírn er í sérathöfn þá er kostnaður samkvæmt gjaldskrá. Núna er upphæðin 6.701 kr. Við það getur bæst aksturskostnaður ef athöfnin fer fram í heimahúsi. Mikið af upplýsingum um skírn má sjá á skirn.is.

Aðstandendur greiða ekki prestum vegna útfara. Það gera kirkjugarðarnir. Samkvæmt gjaldskrá kirkjuþings er gjaldið núna 35.188 kr.

Sóknargjöld eru félagsgjöld, sem ríkið innheimtir og skilar til safnaða þjóðkirkjunnar og skráðra trú og lífsskoðunarfélaga. Sóknargjöld sem greidd eru til þjóðkirkjunnar renna beint til þess safnaðar sem greiðandi tilheyrir. Þau renna hins vegar hvorki til þess að standa straum af kostnaði við yfirstjórn kirkjunnar né til að kosta prestsþjónustuna í landinu.

Sóknargjöld standa undir þjónustu safnaðanna. Þau eru notuð til að greiða laun starfsmanna sókna t.d. organista, kirkjuvarða, djákna, ræstitækna, starfsfólks í barna- og, æskulýðsstarfi og öðru kirkjustarfi. Misjafnt er milli safnaða hversu margt launað starfsfólk starfar þar. Sóknargjöld fara einnig í allan rekstur húsnæðis kirkjunnar t.d. viðhald á kirkjum, rafmagn og hita og annan kostnað sem fellur til. Þá fara sóknargjöldin enn fremur í kaup á því sem nota þarf við starf kirkjunnar t.d. efniskostnað við barna- og æskulýðsstarf, fullorðinsstarf, eldriborgarastarf og annað kirkjulegt starf. Messukaffi er oftast greitt af sóknargjöldum sem og aðrar veitingar sem boðnar eru. Í ákveðnum tilvikum fara sóknargjöld í að kosta tiltekna viðburði, t.d. fyrirlestra um ákveðin málefni, ferðakostnað eða annað slíkt.

Sóknargjöldin eru fyrir árið 2019 kr. 925 á mánuði.

Ef farið væri eftir lögum um sóknargjöld o.fl. nr. 91/1987, hefðu sóknargjöldin árið 2018 átt að vera um 1.556 kr. á mánuð og 1.649 kr. árið 2019.

Sóknargjöld eiga upphaf sitt í tíundargreiðslunum 1096, fyrstu skattalöggjöf á Íslandi. Þar var gert ráð fyrir að fjórðungur tíundargreiðslna færi í viðhald kirkju, fjórðungur til presta, fjórðungur til biskupsstóls og fjórðungur til þurfamanna. Í tíunda kafla Íslendingabókar segir Ari fróði að ólíkt mörgum öðrum löndum hafi tíund verið tekinn upp með miklum friði á Íslandi.

Ríkið tók yfir innheimtu sóknargjalda árið 1988 samhliða innleiðingu staðgreiðslu. Þau umskipti fólu m.a. í sér að lagður var á einn tekjuskattur til ríkisins sem komí stað blandaðrar innheimtu tekjustkatts og ýmissa annarra lögbundinna gjalda, þ.á m. sóknargjalds.
Markmið löggjafans með setningu nýrra laga um sóknargjöld árið 1987 var að tryggja trúfélögum óbreyttar tekjur af sóknargjöldum við þær breytingar sem urðu á innheimtu opinberra gjalda með staðgreiðslukerfinu. Í umræðu um frumvarpið sem var samþykkt samhljóða athugasemdarlaust sagði þáverandi kirkjumálaráðherra:

"Ég vil af því tilefni taka alveg skýrt fram að söfnuðir þjóðkirkjunnar og önnur trúfélög hafa fram til þessa haft sjálfstæðan tekjuskatt og í frv. er einungis gert ráð fyrir að þau hafi hann áfram en með öðrum hætti en verið hefur vegna þeirrar einföldunar á skattakerfinu sem staðgreiðslan felur í sér."

Lög um sóknargjöld: https://www.althingi.is/lagas/nuna/1987091.html.

Uppgjör sóknargjalda frá Fjársýslu ríkisins: https://www.fjs.is/utgefid-efni/soknargjold/.

Saga sóknargjaldanna, grein eftir Dr. Sigríði Guðmarsdóttur: https://sigridur.org/2012/04/18/saga-soknargjaldanna/.

Greinagerð starfshóps um fjárhagsleg málefni þjóðkirkjunnar og safnaða hennar frá Innanríkisráðuneyti.

Vertu velkomin/nn í Þjóðkirkjuna, skráning fer fram á vef Þjóðskrár skra.is tengill er á forsíðu kirkjan.is.

Almenna reglan er sú að fasteignir sem eru til sölu eða leigu eru auglýstar á heimasíðu kirkjunnar kirkjan.is. Þá eru fasteignir sem eru til sölu einnig auglýstar hjá þeim fasteignasala sem hefur verið falið að selja eignina.

Eðlilegt er að leitað sé fyrst til viðkomandi prófasts, en prófastar eru umboðsmenn biskups í héraði. Upplýsingar um prófasta er að finna hér.